Dlaczego firma pożyczkowa ma prawo odrzucić wniosek?

Podstawę stanowi przede wszystkim Ustawa o kredycie konsumenckim.

Art. 9 zobowiązuje kredytodawcę do dokonania oceny zdolności kredytowej przed zawarciem umowy.

Jeszcze bardziej jednoznaczny jest art. 9a, który dotyczy instytucji pożyczkowych. Przepis stanowi, że instytucja pożyczkowa uzależnia udzielenie kredytu konsumenckiego od pozytywnej oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy.

Najczęstsze powody odrzucenia wniosku

Jak instytucja pożyczkowa ocenia zdolność kredytową?

Ustawa przewiduje wykorzystanie wiarygodnych danych potrzebnych do oceny możliwości spłaty.

Instytucja może korzystać między innymi z:

• danych z odpowiednich baz kredytowych,
• biur informacji gospodarczej,
• informacji posiadanych przez samą firmę,
• danych przekazanych przez klienta,
• informacji o dochodach i stałych wydatkach.

Jeżeli takie dane nie wystarczają, firma może potrzebować dodatkowego potwierdzenia dochodów.

Czy odmowa w jednej firmie oznacza odmowę wszędzie?

Nie.

Nie istnieje jeden wspólny scoring, który wszystkie firmy pożyczkowe stosują identycznie.

Dwie instytucje mogą inaczej ocenić:

• dochód z umowy zlecenia,
• krótką historię kredytową,
• liczbę istniejących kredytów,
• wiek klienta,
• poziom miesięcznych wydatków,
• kwotę nowej pożyczki.

Co firma musi zrobić, jeśli odmowa wynika z bazy danych?

To jedno z najważniejszych praw klienta.

Art. 10 Ustawy o kredycie konsumenckim przewiduje, że jeśli odmowa nastąpiła na podstawie informacji z bazy danych lub zbioru danych kredytodawcy, konsument powinien otrzymać bezpłatną informację o wyniku sprawdzenia oraz nazwę wykorzystanej bazy.

Co zrobić po odmowie — krok po kroku

Czy można „wyczyścić BIK” po odmowie?

Należy uważać na firmy obiecujące natychmiastowe usunięcie każdego negatywnego wpisu.

Jeżeli informacja jest błędna, można dochodzić jej sprostowania.

Jeśli natomiast prawidłowo odzwierciedla rzeczywiste opóźnienie lub zobowiązanie, nie istnieje prosty legalny mechanizm, który pozwala po prostu usunąć ją na żądanie.

Automatyczna odmowa też jest możliwa

Instytucje pożyczkowe mogą wykorzystywać zautomatyzowane przetwarzanie danych i profilowanie w procesie oceny ryzyka.

Prawo bankowe obejmuje w tym zakresie również instytucje pożyczkowe i przewiduje dla osoby objętej automatyczną decyzją między innymi:

• prawo do odpowiednich wyjaśnień,
• prawo do interwencji człowieka,
• możliwość przedstawienia swojego stanowiska,
• ponowne podjęcie decyzji z udziałem człowieka.

Co mówią bankowe rekomendacje KNF?

Warto tu rozróżnić dwa systemy.

Rekomendacja T KNF jest skierowana do banków, a nie bezpośrednio do instytucji pożyczkowych.

Nie można więc napisać, że firma pożyczkowa ma obowiązek stosować wszystkie punkty Rekomendacji T tak samo jak bank.

Rekomendacja pokazuje jednak ważne zasady ostrożnego kredytowania, które dobrze wyjaśniają, dlaczego instytucje analizują więcej niż samą wysokość wynagrodzenia.

Jak działa uproszczona ocena w banku?

Rekomendacja T przewiduje, że w określonych przypadkach bank może stosować uproszczoną ocenę klienta.

Może ona opierać się między innymi na:

• modelach scoringowych,
• oświadczeniu o dochodach,
• oświadczeniu o wydatkach,
• analizie historii rachunku,
• historii kredytowej.

To pokazuje, że nawet szybka automatyczna decyzja nie oznacza decyzji bez analizy.

Czy firma pożyczkowa musi stosować Rekomendację T?

Nie bezpośrednio.

Jest to dokument nadzorczy dotyczący sektora bankowego.

Dla instytucji pożyczkowych podstawowe obowiązki wynikają przede wszystkim z:

• Ustawy o kredycie konsumenckim,
• przepisów dotyczących informacji kredytowych,
• regulacji dotyczących ochrony danych,
• nadzoru KNF nad instytucjami pożyczkowymi.

Kto kontroluje firmy pożyczkowe?

Od 1 stycznia 2024 r. instytucje pożyczkowe podlegają bezpośredniemu nadzorowi KNF.

KNF prowadzi także Rejestr Instytucji Pożyczkowych.

Nadzór nie oznacza, że KNF decyduje, komu firma musi przyznać kredyt.

Regulator kontroluje natomiast działalność instytucji, jej obowiązki ustawowe, raportowanie i zgodność z wymaganiami.

Bank odmówił kredytu — jakie dodatkowe prawo ma klient?

W banku obowiązuje dodatkowy mechanizm wynikający z art. 70a Prawa bankowego.

Osoba ubiegająca się o kredyt może złożyć wniosek o pisemne wyjaśnienie dokonanej oceny zdolności kredytowej.

Wyjaśnienie obejmuje czynniki, które wpłynęły na ocenę, w tym odpowiednie dane dotyczące klienta.

Aktualne przepisy przewidują:

• rok na złożenie wniosku o wyjaśnienie,
• obowiązek poinformowania klienta o tym prawie,
• odpowiedź bez zbędnej zwłoki, maksymalnie w ciągu 30 dni.

Czy po odmowie warto zmniejszyć kwotę?

Czasami tak.

Jeśli klient wnioskował o 10 000 zł, a jego budżet pozwala bezpiecznie obsługiwać znacznie mniejsze zobowiązanie, niższa kwota może uzyskać inną ocenę.

Nie należy jednak sztucznie wydłużać okresu tylko po to, aby rata wyglądała nisko. Dłuższy termin może zwiększyć całkowity koszt finansowania.

Czy warto składać wnioski do wielu firm jednocześnie?

Lepiej tego nie robić bez potrzeby.

Seria kolejnych aplikacji nie rozwiązuje problemu, jeśli przyczyną jest aktywne zadłużenie, brak dochodu albo błąd w danych.

Lepsza kolejność to:

• ustalenie przyczyny odmowy,
• sprawdzenie danych,
• usunięcie błędów, jeśli występują,
• uregulowanie zaległości,
• ponowna ocena domowego budżetu,
• dopiero potem nowy wniosek.

IFY po odmowie jednej firmy

FAQ

Czy firma pożyczkowa może legalnie odrzucić mój wniosek?

Tak. Instytucja pożyczkowa uzależnia udzielenie kredytu od pozytywnej oceny zdolności kredytowej.

Czy pożyczkodawca musi zaakceptować osobę z dobrym dochodem?

Nie. Dochód jest tylko jednym z elementów. Firma może oceniać również wydatki, zadłużenie, historię i inne kryteria ryzyka.

Dlaczego dostałem odmowę mimo braku długów?

Przyczyną może być zbyt wysoka kwota, brak wystarczającej historii, niestabilny dochód, wydatki albo wewnętrzny scoring firmy.

Czy brak historii kredytowej jest zły?

Nie jest tym samym co zła historia, ale kredytodawca ma wtedy mniej danych do przewidzenia sposobu spłaty.

Czy jedna odmowa oznacza odmowę we wszystkich firmach?

Nie. Firmy mogą stosować różne modele scoringowe i polityki ryzyka.

Czy po odmowie powinienem od razu składać kolejny wniosek?

Lepiej najpierw ustalić, co mogło wpłynąć na negatywną decyzję.

Czy firma musi powiedzieć, z jakiej bazy korzystała?

Jeśli odmowa wynikała z informacji zawartych w bazie lub zbiorze danych kredytodawcy, ustawa przewiduje bezpłatną informację o wyniku sprawdzenia oraz wskazanie bazy.

Czy błędny wpis w bazie można poprawić?

Tak. Jeśli dane są nieprawidłowe, należy zwrócić się do podmiotu odpowiedzialnego za ich przekazanie lub przetwarzanie.

Czy można usunąć prawidłową zaległość z historii?

Nie należy zakładać, że każdy prawidłowy negatywny wpis można dowolnie usunąć na żądanie.

Czy automatyczny system może odrzucić wniosek?

Tak. Do oceny ryzyka może być wykorzystywane zautomatyzowane przetwarzanie i profilowanie.

Czy można poprosić o interwencję człowieka?

Przy decyzji opartej wyłącznie na automatycznym przetwarzaniu przepisy przewidują takie uprawnienie.

Czy Rekomendacja T dotyczy firm pożyczkowych?

Nie bezpośrednio. Jest skierowana do banków. Firmy pożyczkowe podlegają przede wszystkim Ustawie o kredycie konsumenckim i nadzorowi KNF.

Co Rekomendacja T mówi o kredytowaniu?

Podkreśla znaczenie realnej oceny dochodu, wydatków, istniejących zobowiązań, historii kredytowej i ryzyka przekredytowania.

Czy bank musi wyjaśnić ocenę zdolności kredytowej?

Na wniosek klienta art. 70a Prawa bankowego przewiduje pisemne wyjaśnienie czynników, które wpłynęły na ocenę.

Ile czasu mam na taki wniosek do banku?

Aktualne przepisy przewidują rok od otrzymania oceny zdolności kredytowej.

Czy bank odpowiada od razu?

Odpowiedź powinna być udzielona bez nieuzasadnionej zwłoki, nie później niż w ciągu 30 dni.

Czy niższa kwota może zwiększyć szansę?

Może, jeśli dotychczasowa kwota była zbyt wysoka w stosunku do dochodu i zobowiązań klienta.

Czy warto wydłużyć okres spłaty?

Może to obniżyć ratę, ale jednocześnie zwiększyć całkowity koszt finansowania.

Czy KNF decyduje, kto ma dostać pożyczkę?

Nie. KNF nadzoruje sektor, ale indywidualną decyzję podejmuje konkretny kredytodawca.

Czy IFY gwarantuje ofertę po wcześniejszej odmowie?

Nie. IFY pomaga dopasować propozycje partnerów, ale finalna decyzja należy do konkretnej instytucji.

Co zrobić zamiast wysyłać kolejny wniosek w ciemno?

Najbardziej praktyczna strategia po odmowie to:

sprawdzić podstawę odmowy → zweryfikować bazę → poprawić błędne dane → zamknąć zaległości → policzyć wszystkie raty → dobrać realistyczną kwotę → dopiero wtedy złożyć nowy wniosek.

Odrzucenie jednej aplikacji nie oznacza automatycznie, że klient nie ma dostępu do finansowania.

Jednocześnie kolejny kredyt nie powinien być celem samym w sobie. Jeśli obecny budżet nie pozwala na dodatkową spłatę, odmowa może być sygnałem, że bezpieczniej jest najpierw zmniejszyć istniejące zadłużenie.